Co nas zainteresowało?
W środę w „Hospodářské Noviny” ukazał się znakomity wywiad z Jakubem Seidlerem, członkiem Rady Bankowej Czeskiego Banku Narodowego. (link)
Na portalu internetowym The Market NZZ opublikowano znakomity obszerny wywiad z amerykańskim profesorem Barrym Eichengreenem, jednym z najwybitniejszych współczesnych historyków finansów, zatytułowany „The Foundations of Dollar Dominance Are Weaker than Anticipated“ (tłum. Podstawy dominacji dolara są słabsze niż przewidywano). Wywiad dotyczy przede wszystkim negatywnych prognoz dotyczących dolara amerykańskiego. (link)
Specjalistyczne pojęcie tygodnia – Bilans płatniczy (balance of payments – BoP)
Bilans płatniczy należy do kluczowych wskaźników makroekonomicznych, ponieważ odzwierciedla wszystkie transakcje gospodarcze między rezydentami danego kraju a zagranicznymi w danym okresie. Dla inwestorów jest ona ważna nie tylko jako „sprawozdanie finansowe” zewnętrznych relacji gospodarczych, ale przede wszystkim jako praktyczne narzędzie do oceny równowagi zewnętrznej, wrażliwości waluty, trwałości wzrostu i prawdopodobnego kierunku polityki gospodarczej. Mówiąc prościej, pokazuje on, czy dany kraj generuje w stosunku do zagranicy, czy też wręcz przeciwnie potrzebuje finansowania zewnętrznego, oraz w jaki sposób pokrywana jest ta różnica.
Struktura bilansu płatniczego tradycyjnie dzieli się na kilka głównych części. Najwięcej uwagi poświęca się rachunkowi bieżącemu (current account), który obejmuje handel towarami i usługami, dochody pierwotne oraz dochody wtórne. Saldo handlowe towarów i usług (trade balance) pokazuje, czy dany kraj więcej eksportuje, czy importuje. W gospodarkach otwartych właśnie ten składnik jest bardzo wrażliwy na popyt zagraniczny, kurs waluty, ceny energii czy konkurencyjność krajowego przemysłu. Dochody pierwotne obejmują na przykład wynagrodzenia oraz dochody z inwestycji, a więc odsetki, dywidendy i reinwestowane zyski. Właśnie ta pozycja ma ogromne znaczenie w gospodarkach o wysokim udziale kapitału zagranicznego, ponieważ nawet przy silnym eksporcie odpływ zysków za granicę może znacznie pogorszyć ogólne saldo rachunku bieżącego. Dochody wtórne obejmują jednostronne transfery bez bezpośredniej wartości wzajemnej, na przykład składki i wpływy od instytucji międzynarodowych, przekazy pieniężne lub inne płatności transferowe.
Oprócz rachunku bieżącego istnieje rachunek kapitałowy (capital account), który jest mniejszy pod względem wolumenu i obejmuje przede wszystkim transfery kapitałowe oraz transakcje dotyczące aktywów niefinansowych niebędących produktami wytworzonymi. Z punktu widzenia inwestycji jeszcze większe znaczenia ma rachunek finansowy (financial account). Odzwierciedla on w jaki sposób finansowane jest saldo stosunków zagranicznych, a więc to, czy do kraju napływa bezpośredni kapitał zagraniczny, inwestycje portfelowe, inne inwestycje, czy też zmieniają się rezerwy walutowe banku centralnego. Inwestycje bezpośrednie są zazwyczaj postrzegane jako bardziej stabilna forma finansowania, ponieważ wiążą się z długoterminową obecnością inwestorów w gospodarce. Z drugiej strony wysoki udział krótkoterminowych przepływów portfelowych lub bankowych może oznaczać większą wrażliwością zmiany globalnego nastroju, stóp procentowych lub ryzyka geopolitycznego. Częścią statystyki jest również pozycja błędów i pominięć, która technicznie kompensuje nieścisłości statystyczne między poszczególnymi rachunkami.
W analizach i prognozach makroekonomicznych bilans płatniczy służy przede wszystkim ocenie stabilności zewnętrznej gospodarki. Jeśli kraj odnotowuje długotrwały wysoki deficyt na rachunku bieżącym, oznacza to, że konsumuje i inwestuje więcej, niż sam generuje, a różnicę musi finansować z zagranicy. Samo w sobie nie musi to stanowić problemu, o ile deficyt jest pokryty stabilnymi długoterminowymi inwestycjami, a gospodarka ma dobry potencjał wzrostu. Ryzyko pojawia się jednak wtedy, gdy finansowanie jest uzależnione od zmiennych przepływów kapitałowych. W takim przypadku, w razie pogorszenia nastrojów rynkowych, może dojść do osłabienia waluty, wzrostu rentowności obligacji lub presji na rezerwy walutowe. Bilans płatniczy jest zatem jednym z podstawowych elementów przy ocenie kursu walutowego, ryzyka kredytowego państwa oraz prawdopodobieństwa przyszłych interwencji banku centralnego.
Bilans płatniczy ma znaczenie dla prognoz również dlatego, że łączy gospodarkę krajową z otoczeniem zewnętrznym. Rozwój eksportu i importu wskazuje, jak będzie kształtował się popyt zagraniczny netto, a tym samym wzrost PKB. Struktura przepływów finansowych z kolei pokazuje, czy gospodarka jest bardziej skłonna do przyciągania kapitału długoterminowego, czy też jest uzależniona od finansowania krótkoterminowego. Inwestorzy wykorzystują te dane do opracowywania możliwych scenariuszy dotyczących kursu waluty, inflacji, stóp procentowych, a także wycen aktywów krajowych. Bilans płatniczy nie jest zatem jedynie statystycznym przeglądem przeszłości, ale także ważnym narzędziem sygnalizacyjnym, które pomaga oszacować przyszłą odporność gospodarki na szoki zewnętrzne. Właśnie dlatego należy on do wskaźników, na które inwestor powinien zwracać uwagę podczas oceny danego kraju równie uważnie, jak na inflację, finanse publiczne czy tempo wzrostu gospodarczego.
Podsumowanie wydarzeń na światowych rynkach finansowych w zeszłym tygodniu
-
Dolar według indeksu DXY osłabił się o 1,4 % do 98,7 punktów.
-
Rynki obligacji według indeksu Bloomberg Global Aggregate wzrosły o 0,9 %.
-
Indeks czeskich obligacji skarbowych wzrósł o 0,9 % (w koronach).
-
Rynki akcji według indeksu MSCI All Country World Total Return wzrosły o 4,1 %.
-
Ropa Brent spadła o 12,7 % do 95 dolarów.
-
Cena złota wzrosła o 2,3 % do 4787 dolarów.
Podsumowanie wydarzeń na światowych rynkach finansowych od początku roku
-
Dolar według indeksu DXY wzrósł o 0,3 %.
-
Rynki obligacji według indeksu Bloomberg Global Aggregate wzrosły nieznacznie o 0,1 %.
-
Indeks czeskich obligacji skarbowych wzrósł o 0,3 % (w koronach).
-
Rynki akcji według indeksu MSCI All Country World Total Return wzrosły o 2,4 %.
-
Ropa Brent wzrosła o 56,5%.
-
Cena złota wzrosła o 10,3 %.
Średnia globalna rentowność obligacji do terminu zapadalności Bloomberg Global Aggregate Yield to Worst wzrosła o 22 punkty bazowe.
Cytat tygodnia
“Strategy explains how a firm builds a moat around its business to pursue sustainable value creation.” (tłum. Strategia wyjaśnia, w jaki sposób firma buduje przewagę konkurencyjną wokół swojego biznesu, aby dążyć do trwałego tworzenia wartości) – Michael Mauboussin
Michal Stupavský
Strateg inwestycyjny